Porady Przychodnia, cz. 2; James B. Jordan

W poprzednim eseju napisałem, że trzydziesty rozdział Księgi Przysłów rozpoczyna się od zagadki, od tajemniczego zdania zachęcającego czytelnika do dalszym poszukiwań w celu zdobycia roztropności. „Chwałą Boga jest ukryć sprawę, chwałą królów znaleźć wyjaśnienie” (Prz 25,2). Księga Przysłów została napisana dla syna królewskiego, ale wszyscy jesteśmy synami i córkami Króla królów, zatem również naszą chwałą jest „znajdowanie wyjaśnień” dla zagadek, przy pomocy których Bóg uczy nas mądrości.

Wiele z tego, co znajdujemy w Biblii, jest jasne, przez co zbawienie jest dostępne dla każdego chętnego. Są jednak w niej również kwestie ukryte, abyśmy badając je, wzrastali w mądrości. Używając żargonu teologicznego, moglibyśmy powiedzieć, że w ten sposób łączą się poznawalność i niepoznawalność Boga.

W oparciu o prace kilku biblistów zaproponowałem następujące rozwiązanie zagadki zawartej w pierwszych dwóch wersetach rozdziału trzydziestego: „Słowa Przychodnia [Jakuba?], syna Jahwe – niech będzie błogosławiony, brzemię: Człowiek ogłasza: »Trudziłem się, o Boże! Trudziłem się, o Boże, i doszedłem do końca! Gdyż jestem najgłupszy z ludzi i brak mi ludzkiego zrozumienia«”. Otóż uznałem, że autorem tego fragmentu Księgi Przysłów jest patriarcha Jakub.

W wersecie trzecim Przychodzień stwierdza, że choć nie zdobył poznania, to jednak zna Świętego, czyli Boga. Innymi słowy, rozpoznał, że jego wiedza i mądrość w żaden sposób nie mogą równać się z wiedzą i mądrością Boga. I choć Przychodzień niewiele wie i rozumie, to jednak żyje w przeświadczeniu, że Bóg wszystko rozumie. Tym sposobem człowiek wierzący może się odprężyć, kiedy napotyka na tajemnice świata, ponieważ nawet jeśli on sam ich nie rozwikła, to jednak wie, że dla Boga nie ma nic ukrytego.

Przychodzień zadaje zagadkę na temat Boga. Zagadka związana jest z mądrością, jako że Bóg jest źródłem prawdziwej mądrości. Mądrość nie jest po prostu wiedzą ani nawet zdrowym rozsądkiem. W znaczeniu biblijnym mądrość związana jest z wytwarzaniem i z kontrolowaniem. Mądrość jest praktyczna. Dlatego w Księdze Przysłów 8,30 czytamy, że mądrość jest „mistrzynią” (dosł. mistrzem rzemiosła). Mądrość wie „jak” i wie „co”.

Autor zadaje pięć pytań w wersecie czwartym. Po pierwsze: „Kto wstąpił do nieba i potem zstąpił?” To pytanie wiedzie nas z powrotem do snu Jakuba w Betel, w którym zobaczył otwarte niebo i aniołów wstępujących i zstępujących po drabinie (Rdz 28,10-17). Była to prawdziwa drabina do nieba, w przeciwieństwie do Wieży Babel. W Ew. Jana 1,51 Jezus wskazuje na siebie jako Drabinę do Nieba, jednak Agur mówi o czymś nieco innym. W jego pytaniu to Bóg wstępuje i zstępuje, łącząc w ten sposób niebo i ziemię oraz objawiając nam niebiańskie plany, według których mamy postępować na ziemi.

Po drugie, Agur pyta: „Kto zebrał wiatr w swoje ręce?” Oczywiście tylko Bóg może to zrobić. Przy czym powinniśmy pamiętać o szerokim znaczeniu słowa „wiatr”. Oznacza ono nie tylko ruchy mas powietrza, ale również moce anielskie (Hbr 1,7). Aniołowie zarządzają światem w imieniu Boga, zaś panowanie nad światem wymaga nieskończonej mądrości. Tylko Bóg posiada mądrość potrzebną do kontrolowania „wiatrów”.

Po trzecie: „Kto zamknął wody swoim płaszczem?” Biblia ukazuje Boga zamieszkującego „obłok chwały”. Zazwyczaj obłok ten wygląda raczej jak rój pszczół niż obłok złożony z wody, ponieważ składa się z istot niebiańskich tańczących wokół Boga (Dn 7,10; Apk 5,11). Jednocześnie obłok skojarzony jest z wodą – z niego spada deszcz chrztu – i dlatego przed tronem Boga w niebie widzimy „szklane morze” (Apk 4,6). Jakub zachęca nas do zastanowienia się nad tym, jakich umiejętności potrzeba do tego, aby przyodziać się w morze i sprawić, aby towarzyszyło danej osobie, dokądkolwiek się udaje. Tylko Bóg posiada taką mądrość i moc.

Podsumowując, możemy powiedzieć, że człowiek nie może udać się do nieba i zstąpić z powrotem na ziemię; człowiek nie potrafi kontrolować wiatrów; nie jest w stanie przyodziać się w morskie wody. Tylko Bóg może połączyć niebo z ziemią. Człowiek nie może kontrolować całego stworzenia. Tylko Bóg może zawrzeć w swej dłoni niebiańskich posłańców. Człowiek nie może zapanować nad światem, aby służył jego woli. Tylko Bóg może z oceanów uczynić sobie płaszcz.

Po czwarte: „Kto ustanowił wszystkie krańce ziemi?” Stworzenie wszechświata w sposób oczywisty wykracza poza możliwości człowieka – brakuje mu do tego zdolności i mądrości. Co więcej, tylko Bóg może stwarzać z niczego.

Te cztery pytania na cztery sposoby podsumowują to, czym jest mądrość i wskazują na Boga jako źródło wszelkiej mądrości. Jedynie mądrość tworzy i sprawia, że jej wytwory zmierzają ku swemu przeznaczeniu. Innymi słowy, Bóg stworzył świat i sprawia, że świat staje się Jego płaszczem. Mądrość łączy i wiąże wszystkie rzeczy, a także kontroluje je, aby służyły zamierzonym przez Boga celom. Bóg łączy niebo z ziemią i kontroluje historię. Przychodzień zatem wskazuje na cztery działania mądrości:

  1. mądrość organizuje,
  2. mądrość kontroluje,
  3. mądrość realizuje,
  4. mądrość inicjuje.

Zobaczmy, jak te cztery aspekty mądrości funkcjonują na przykładzie stolarstwa. Aby zrobić komodę, należy najpierw zastanowić się, jak komoda będzie pasować do danego wnętrza i współgrać z pozostałymi meblami. Trzeba też dobrać odpowiednie drewno i zgrać poszczególne części. Po drugie, trzeba sprawnie posługiwać się narzędziami i operować poszczególnymi elementami komody. To wymaga odpowiednich zdolności zarówno umysłowych, jak i fizycznych. Po trzecie, należy wszystko złożyć w całość. Po czwarte, już na samym początku trzeba zadbać o wszystkie potrzebne plany, materiały, narzędzia itd.

W końcu Przychodzień pyta: „Jakie jest jego imię i jakie jest imię jego syna? Na pewno wiesz!” Już w pierwszym wersecie odnaleźliśmy imię Boga ukryte w słowie „Jake”: Jahwe, niech będzie błogosławiony. Imię syna to Agur Przychodzień. Każdy człowiek jest synem Boga i ma wykazać się mądrością w sprawach tego świata. Ponadto, możemy dostrzec tu aluzję do Jezusa Chrystusa, Jednorodzonego Syna Bożego. Tylko On jest doskonałym obrazem Ojca i tylko On potrafi uczynić to wszystko, o czym mówi werset czwarty.

Przychodzień stwierdza, że jest głupi, brakuje mu wiedzy i nie zdobył mądrości. Czuje się tak, ponieważ stoi twarzą w twarz z Bogiem, który jedynie posiada pełnię mądrości. Bóg widzi wszystkie wzajemne powiązania między każdym elementem stworzenia. On wszystko kontroluje, wszystko urzeczywistnia i wszystko inicjuje.

Ale jaki to ma związek z nami? Taki, że jeśli chcemy zdobyć mądrość, to musimy badać dzieła Boga. Ponieważ jesteśmy Jego synami, dlatego możemy Go naśladować – działać w sposób analogiczny do Boga. Badając Jego mądrość, sami nabywamy mądrości.

A jak to wiąże się z życiem Jakuba? Mimo że Jakub jest częstym obiektem krytyki, zwłaszcza ostatnimi czasy, nie był on oszustem ani krętaczem (pisałem o tym m.in. w Pradawnych świętych). Biblia przedstawia jego spryt raczej jako przykład do naśladowania. Jakub jest przykładem roztropności. Potrafił unikać konfliktów, mimo że wiele osób próbowało mu zaszkodzić, a nawet zabić. Dochował wierności przymierzu z Bogiem, mimo że niemal wszyscy wokół niego próbowali zniszczyć Królestwo Boże. Zdołał zgromadzić spore bogactwo dla Królestwa, mimo że otaczali go bezwzględni łupieżcy.

Tajemnicą mądrości Jakuba było to, że zdołał wznieść się ponad pyszałkowate zarozumialstwo. Zdawał sobie sprawę, że brakuje mu mądrości i dlatego powierzył Bogu swoje ścieżki. Postępował w najlepszy sposób, jak potrafił, a następnie oddawał tego rezultaty Bożej Opatrzności. W tym jest dla nas przykładem do naśladowania.

Tłumaczył Bogumił Jarmulak.

Źródło: Advice From a Sojourner, Part 2

 

 

Leave a Reply

(Spamcheck Enabled)